Internationale wetgeving en feiten mbt wapenhandel
Een overzicht van de internationale wetgeving mbt wapenhandel en enkel feiten op een rijtje gezet.
Wetgeving
In 1989 nam de VN de International Convention against the recruitment, use, financing and training of mercenaries aan. Deze conventie is ruimer dan de Belgische wet, aangezien er gesproken wordt over zowel de rekrutering als het gebruik, de financiering en de training van huurlingen. Voor een effectieve regulering van de moderne huurlingenactiviteiten door de private firma's blijkt deze conventie echter ontoereikend. Bovendien is de conventie totnogtoe door slechts 16 landen geratificeerd, terwijl er 22 ratificaties nodig zijn om de conventie in werking te doen treden. Ook België heeft deze conventie nog niet geratificeerd.
De Special Rapporteur on Mercenarism die in 1995 werd aangesteld door de VN-mensenrechtencommissie bepleit de ratificatie van de Internationale Conventie, maar anderzijds wijst hij erop dat er een wetgeving moet uitgewerkt worden, zowel op nationaal als op internationaal niveau, die de activiteiten van de 'nieuwe huurlingen' reguleert.
De meest ontwikkelde principes van internationale controle werden in mei 1997 voorgesteld door Oscar Arias en andere laureaten van de Nobelprijs voor de Vrede (waaronder Amnesty International). De bedoeling is dat de VN en de nationale regeringen wetten en reguleringen instellen die de effectieve implementatie van deze International Code of Conduct on Arms Transfers, die ook van toepassing is op huurlingen, kunnen verzekeren.
Transparantie
Sinds 1992 worden staten door de Verenigde Naties verzocht jaarlijks de gegevens te bezorgen betreffende de in- en uitvoer van conventionele wapens, ten behoeve van het VN-register voor conventionele wapens. Een verplichting hiertoe bestaat echter niet. Amnesty International wil alle staten ertoe aanzetten dit echt te doen. De Belgische overheid voldoet hieraan.
Een zwakte van het VN-register is dat het niet van toepassing is voor de lichte wapens, die in veel gevallen voor mensenrechtenschendingen worden gebruikt. Amnesty International ijvert ervoor dat ook de in- en uitvoer van lichte wapens in het register worden opgenomen.
Huurlingen
Amnesty International verzoekt de nationale regeringen steun te verlenen bij het uitwerken van een meer efficiënte internationale wetgeving betreffende transfers van huurlingen, advies en training. Internationale raadgeving en controle is immers noodzakelijk: als één staat geen contract sluit met een andere omwille van de mensenrechtensituatie in dat land, heeft deze staat een commercieel nadeel op een andere staat die wel het contract wil sluiten. Om dit soort ontmoediging tegen te gaan, roept Amnesty International de staten op om hun inspanningen op nationaal niveau door te trekken naar het internationaal niveau.
Amnesty International ijvert voor een internationale code betreffende wapenhandel
Dr. Oscar Arias Sanchez, de Laureaat van de Nobelprijs voor de Vrede en oud-president van Costa Rica, nodigde collega-laureaten uit om een International Code of Conduct on Arms Transfers te ontwikkelen. In mei 1997 begonnen 15 vroegere Nobel prijswinnaars, zoals de Dalai Lama, Elie Wiesel en Oscar Arias, een campagne hiertoe. Onder deze Internationale Code omtrent wapentransferten, zou een regering verplicht worden om een aantal internationaal erkende standaarden te respecteren: vrije en eerlijke verkiezingen; bescherming van burger- en mensenrechten; vrije meningsuiting over politieke inzichten; burgerlijke controle over gewapende troepen; transparantie in het defensiebudget en geen betrokkenheid bij burgeroorlog, internationale conflicten of internationaal terrorisme.
Daarenboven worden alle landen verzocht om het VN Register van Conventionele Wapens te voorzien van gegevens en om internationale wapenembargo's en militaire sancties te respecteren. De code behandelt alle wapentransfers, ondermeer conventionele wapens, munities, onderdelen en transportsystemen, militaire en veiligheidstraining en gevoelige militaire technologie.
Amnesty International in Vlaanderen ijvert voor een snelle uitwerking en implementatie van een Internationale Code omtrent wapenhandel op wereldvlak en verzoekt alle landen hieraan steun te willen verlenen.
