Alle overdrachten van asielzoekers naar Griekenland moeten onmiddellijk worden opgeschort

Amnesty International, CIRÉ, Vluchtelingenwerk Vlaanderen, Jesuit Refugee Service Belgium, het Belgisch Comité voor Hulp aan Vluchtelingen, de Orde van Vlaamse Balies, de Ordre des Barreaux francophones et germanophone en European Democratic Lawyers luiden vandaag samen de alarmbel tijdens een gezamenlijke persconferentie. Ze eisen dat België en alle andere EU-lidstaten de transfers van asielzoekers naar Griekenland onmiddellijk opschorten tot de Griekse overheid er in slaagt om de rechten van vluchtelingen, asielzoekers en migranten afdoende te beschermen.

Ondanks aanhoudende en uiterst ernstige bezorgdheden over de behandeling van asielzoekers, vluchtelingen en migranten in Griekenland, blijven Europese landen waaronder België, asielzoekers terugsturen naar Griekenland. Dit doen ze in het kader van de Dublin II Verordening van de Europese Unie. In de Dublin II Verordening staat nochtans duidelijk vermeld dat lidstaten zelf een asielaanvraag mogen behandelen, ook al zijn zij niet in de eerste plaats verantwoordelijk op basis van de Verordening.

Rechten asielzoekers geschonden

In het recent rapport The Dublin Trap toont Amnesty International uitgebreid aan dat asielzoekers die overgedragen worden aan Griekenland het slachtoffer worden van verschillende mensenrechtenschendingen. Zo slagen de Griekse autoriteiten er niet in te voorzien in een eerlijke en toegankelijke asielprocedure. Van de 20,000 asielaanvragen die in de loop van de eerste zeven maanden van 2009 werden onderzocht, werd slechts in 20 dossiers asiel toegekend. Een ontstellend cijfer.

Daarnaast voorziet Griekenland niet in daadwerkelijke beroepsmogelijkheden. Asielzoekers hebben onvoldoende toegang tot juridische bijstand, tolken en andere noodzakelijke informatie. Het overgrote deel van de asielzoekers wordt automatisch vastgehouden bij aankomst in de luchthaven van Athene, vaak in barre omstandigheden.

De economische en sociale rechten van asielzoekers worden niet gerespecteerd. De opvang laat te wensen over met onvoldoende accommodatie en gebrekkige toegang tot gezondheidszorg.

Bovendien riskeren asielzoekers onder dwang teruggebracht te worden naar een land waar ze het risico lopen vervolgd te worden (refoulement). Er zijn ook bewijzen dat Griekenland asielzoekers uitwijst naar Turkije waar de asielprocedure even gebrekkig is en waar asielzoekers het risico lopen terug gestuurd te worden naar een land waar ze vervolging riskeren.

Onmiddellijke inspanningen nodig

"Het Dublin II-systeem is gebaseerd op de veronderstelling dat alle EU-lidstaten een gelijkwaardige bescherming bieden aan asielzoekers. In Griekenland riskeren asielzoekers echter het slachtoffer te worden van mensenrechtenschendingen en is hun veiligheid in gevaar. De EU en de lidstaten moeten onmiddellijk een inspanning leveren om overal dezelfde bescherming te bieden aan asielzoekers," zegt Lore Van Welden, woordvoerster van Amnesty International in Vlaanderen.

Sinds april 2008 adviseert het VN-Vluchtelingenagentschap UNHCR om niet langer asielzoekers aan Griekenland over te dragen wegens ernstige tekortkomingen in de asielprocedure en ondermaatse opvang van asielzoekers in het land. Eind 2009 heeft UNHCR dit advies opnieuw expliciet herhaald. Volgens onderzoek dat Amnesty voerde van september 2008 tot februari 2010 is de situatie sindsdien verder achteruit gegaan. Sinds juli 2009 kunnen asielzoekers zelfs niet langer ten gronde een beroep indienen.

Ondanks duidelijke bewijzen van mensenrechtenschendingen, werden tijdens de eerste 10 maanden van 2009 995 asielzoekers naar Griekenland teruggebracht door Dublin II-landen zoals Oostenrijk, België, Denemarken, Finland, Nederland, Noorwegen en Zwitserland.

Recente verklaringen en ontwikkelingen wijzen op de bereidheid van de Griekse regering om het asiel- en migratiesysteem te hervormen. Maar zolang de wetten en de praktijk ongewijzigd blijven, zal de Griekse overheid er niet in slagen om vluchtelingen, asielzoekers en migranten afdoende te beschermen. Andere EU-lidstaten moeten er dan ook op toezien dat ze hun eigen verplichtingen niet verwaarlozen door asielzoekers over te brengen naar Griekenland, zolang dat land de gemeenschappelijke Europese minimumnormen zonder meer naast zich neerlegt.

"Het is duidelijk dat Griekenland er niet in slaagt tegemoet te komen aan de meest fundamentele noden en rechten van asielzoekers. Dublin II-landen, waaronder België, blijven echter blind voor de situatie van asielzoekers in Griekenland en blijven kwetsbare mensen naar daar sturen. De verschillende organisaties begaan met de rechten van asielzoekers en de Ordes van Advocaten eisen dan ook van de Belgische overheid en de rechtscolleges die zich uitspreken over deze problematiek dat zij de duidelijke bewijzen van mensenrechtenschendingen in Griekenland niet langer naast zich neerleggen. Het is hoog tijd dat de realiteit in Griekenland onder ogen gezien wordt, internationale standaarden gerespecteerd worden en de overdracht van asielzoekers naar Griekenland wordt stopgezet," besluit Lore Van Welden.

Lees het rapport "The Dublin Trap" over de Dublin Verordening en Griekenland