boekbespreking : Overhoop van Dirk Tieleman
Jaar van uitgave en uitgever: 2011, Het Bronzen Huis
De achterflap omschrijft OverHoop als “een boek over vrouwen voor wie emancipatie gelijk staat aan hoop op een betere toekomst”. Dirk Tieleman vergelijkt de situatie van jonge allochtone vrouwen met die van Vlaamse vrouwen van de vorige generatie.
De auteur laat Meyrem Almaci, Mimount Bousakla, Meryem Kanmaz, Ouafae Marrou, Rafike Yilmaz en Laila X aan het woord om na te gaan wat emancipatie en hoop betekenen voor deze jonge allochtone vrouwen. Daarnaast wil hij ontdekken of hun ervaringen verschillen van die van Vlaamse vrouwen enkele decennia eerder. Ook Miet Smet, Marleen Temmerman, Mia Doornaert, Leona Detiège en Jeanne Devos voerden in hun jonge jaren immers strijd om hun eigen weg te kunnen gaan. Waarin verschilt de ontvoogdingsstrijd van de huidige generatie vrouwen van die van de vorige? En was het toen makkelijker of net niet?
In OverHoop laat Dirk Tieleman de vrouwen zelf aan het woord. Zij schetsen in een diepte-interview hun jeugd, hun dromen, hun tegenkantingen en overwinningen. Hoewel de vragen van Dirk Tieleman bij tijden neigen naar of zelfs ronduit getuigen van subjectiviteit en vooringenomenheid, kunnen de geïnterviewden duidelijk hun vrouwtje staan. De lezer krijgt een beeld van de persoonlijke ervaringen van 11 sterke vrouwen, afgetekend tegen de bredere maatschappelijke context van respectievelijk de voorbije twee decennia en de jaren ’60 en ’70. Tussen deze generaties tekenen zich parallellen af zoals de drang naar vrijheid, een combinatie van rebellie en engagement, het opkomen voor de eigen onderwijskeuze, het omgaan met de druk van de omgeving en het zich voortbewegen in een mannencultuur. Maar er zijn ook duidelijke verschillen. Meyrem Kanmaz van het Expertisecentrum voor Islamitische Culturen ziet vooral een verschil in het feit dat de allochtone vrouwen op twee fronten strijd moeten leveren: tegen de bredere samenleving én binnen de eigen gemeenschap. Maar de Vlaamse en allochtone vrouwen kunnen er ook onderling uiteenlopende meningen op na houden, bijvoorbeeld over de rol van religie, traditie, kleding of politiek.
Jonge allochtone vrouwen leggen niet noodzakelijik dezelfde weg naar emancipatie af als hun Vlaamse voorgangsters deden. Miet Smet zegt hierover: “Ik vind niet dat wij van vandaag op morgen kunnen zeggen dat zij moeten worden zoals wij. Maar ik ben ervan overtuigd dat er geen weg terug is. Ik heb dat voor de vrouwen in België ook altijd gevonden, ik heb altijd gezegd: “Jullie mogen op jullie kop staan, maar er is geen weg terug, wij zullen vooruit gaan.’ Dat zal met hen ook gebeuren.”
Dit boek brengt interessante ideeën naar voor en zet de lezer aan het denken over thema’s zoals integratie, segregatie, polarisering tussen gemeenschappen en de hoofddoekenkwestie. Verschillende positieve strategieën worden naar voor geschoven om integratie van en emancipatie binnen allochtone gemeenschappen te bevorderen: een goede (politieke) vertegenwoordiging door mensen uit de eigen gemeenschap, een gemengd kenniscentrum, maar bovenal dialoog. Mensen moeten opnieuw leren met hun buren te praten en naar hen te luisteren, meent Jeanne Devos wiens beweging voor dienstarbeidsters in India uitgroeide van een groepje van zeven meisjes tot een nationale massabeweging.
Wij zijn in elk geval benieuwd hoe deze emancipatie zich de komende jaren zal verder zetten!
