DRC: vervolging mensenrechtenactivisten moet stoppen
Mensenrechtenactivisten in de Democratische Republiek Congo worden willekeurig aangehouden en ontvangen de laatste tijd alarmerend veel doodsbedreigingen. "De Congolese regering moet het recht op vrije meningsuiting garanderen en mensenrechtenactivisten beschermen," stelt Amnesty International.
In de briefing Human Rights Defenders under attack in the Democratic Republic of Congo beschrijft Amnesty International hoe acht vooraanstaande mensenrechtenactivisten vervolgd worden. Amnesty vreest dat het geweld tegen activisten nog zal toenemen in aanloop naar de verkiezingen van 2011. Amnesty vraagt de Congolese regering daarom "het recht op vrije meningsuiting te vrijwaren en mensenrechtenactivisten te beschermen tegen intimidaties, vervolging en willekeurige arrestaties."
Kritiek in de kiem gesmoord
Golden Misabiko staat aan het hoofd van een mensenrechtenorganisatie in Katanga. Hij werd gearresteerd in juli 2009 door de Nationale Inlichtingendienst na de publicatie van een kritisch mensenrechtenrapport door zijn organisatie. Het rapport stelde dat Congolese veiligheidsdiensten betrokken waren bij de illegale ontginning van hoog radioactief uranium en andere grondstoffen uit de Shinkolobwe mijn in Katanga.
Na bijna een maand voorhechtenis veroordeelde men Misabiko tot een jaar gevangenisstraf, waarvan 4 maanden effectief. De beschuldiging luidde "publicatie van valse informatie". Zijn advocaten trachten de veroordeling alsnog ongedaan te maken. Tijdens zijn hechtenis had Misabiko te kampen met ernstige maagklachten, aanhoudend braken en psychologische problemen als gevolg van de erbarmelijke omstandigheden waarin men hem vasthield. Om een overvolle en smerige cel te vermijden, sliep hij op een stuk karton in de open lucht. Hij moest de bewakers daarvoor zelfs betalen.
Ook Robert Ilunga, hoofd van een mensenrechtenorganisatie in Kinshasa, bleef niet van vervolging gespaard. In september 2009 pakte de Nationale Inlichtingendienst hem op en hield hem negen dagen vast zonder dat hij contact had met een advocaat, familie of vrienden. De arrestatie volgde op de publicatie van een persbericht van zijn organisatie over de harde werkomstandigheden in een steengroeve in Kasangulu, Bas-Congo.
"Ik laat me niet intimideren"
De Nationale Inlichtingendienst, die onder rechtstreeks gezag van de president valt, schrikt er niet voor terug mensenrechtenactivisten in Congo te arresteren, intimideren en voor langere tijd vast te houden. Bovendien ontvangt Amnesty regelmatig berichten over foltering en mishandeling in de detentiecentra van de inlichtingendienst.
"Mensenrechtenverdedigers stellen mensenrechtenschendingen aan de kaak en komen op voor de fundamentele rechten van de Congolese bevolking. Daarmee vervullen ze een cruciale rol in de samenleving. Hun werk draagt bij tot de ontwikkeling en stabiliteit in Congo. De toenemende intimidaties aan hun adres maakt het hen steeds moeilijker die belangrijke rol te vervullen," aldus Lore Van Welden van Amnesty International.
Toen vier mensenrechtenactivisten uit Lubumbashi een lokale campagne lanceerden voor de vrijlating van Golden Misabiko, ontvingen ze verschillende anonieme en macabere sms’jes. "Ik weet niet hoe lang ik de bedreigingen psychologisch nog aankan," getuigt één van hen. "Toch weiger ik mijn werk op te geven. Ik laat me niet intimideren."
Op 18 oktober werd Grégoire Mulamba, één van de vier activisten, ontvoerd toen hij na zijn werk naar huis terugkeerde. De taxi die hem had moeten thuisbrengen week plotseling af van zijn gebruikelijke route. Mulamba verzette zich en kreeg daarop een geweer tussen zijn ribben gedrukt. Hij werd geblinddoekt en ongeveer 20 minuten later achtergelaten op een begraafplaats in een buitenwijk van Lubumbashi. Tijdens de ontvoering vreesde Mulamba voor zijn leven.
De drie andere activisten, Timothee Mbuya, Emmanuel Umpula and Dominique Munongo, ontvluchtten Lumumbashi eind september 2009, uit schrik voor hun leven. Toch keerden ze eind oktober terug om hun werk verder te zetten, ondanks voortdurende doodsbedreigingen.
Stroom arrestaties moet gestopt
Congolese mensenrechtenverdedigers vertelden Amnesty dat intimidaties en arrestaties in de loop van 2009 steeds meer toegenomen zijn. VN-waarnemers in het land bevestigen die tendens.
Enkele landen lieten hun bezorgdheid over Congolese mensenrechtenactivisten blijken tijdens de Universal Periodic Review van de DRC in de VN-Mensenrechtenraad in december 2009 in Genève. Via de Universal Periodic Review (UPR) kan de VN- Mensenrechtenraad de mensenrechtensituatie in VN-lidstaten onderzoeken. De mensenrechtensituatie van elke lidstaat wordt elke vier jaar onder de loep genomen.
De Democratische Republiek Congo gaf te kennen de aanbevelingen van de UPR ter harte te nemen en beloofde maatregelen te nemen om mensenrechtenactivisten in het land beter te beschermen. Ook nam de regering zich voor om misdaden en geweldplegingen tegen mensenrechtenverdedigers en journalisten te onderzoeken en gerechtelijk te vervolgen. Tenslotte beloofde het land een wettelijk kader in te voeren dat mensenrechtenverdedigers beschermt en conform is met de VN Verklaring aangaande Mensenrechtenverdedigers.
Amnesty roept de regering op om dit engagement in de praktijk te brengen en te verankeren in wetgeving.
