Egypte: stop de gijzeling van NGO's
De Egyptische autoriteiten moeten komaf maken met een wet uit de tijd van Moebarak, die diende om de burgermaatschappij te vervolgen, en vervangen door een wet die de vrijheid van vereniging waarborgt, aldus Amnesty International.
NGO medewerkers naar strafrechtbank verwezen
De oproep komt nadat op 6 februari 43 mensen naar een strafrechtbank zijn verwezen in het kader van een onderzoek bij een aantal NGO's. Op vraag van het Ministerie van Justitie werd onderzocht of de opstart en het runnen van afdelingen van internationale organisaties zonder registratie is gebeurd en of buitenlands geld ontvangen is zonder toestemming van de overheid.
Bij de 43 zijn er 14 Egyptenaren, naast Amerikanen, Duitsers en Serviërs, naar verluidt allen medewerkers van vijf organisaties : het National Democratic Institute (NDI) , het International Republican Institute (IRI), het International Center for Journalists (ICFJ) en het Freedom House (FH), alle in de VS gevestigd, en de Konrad-Adenauer-Stiftung (KAS), in Duitsland gevestigd.
Zowel het NDI als het IRI waren op uitnodiging van de overheid getuigen bij de parlementaire verkiezingen in november 2011. Het NDI is geregistreerd bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken in 2005, het IRI in 2006. Freemdom House heeft zijn registratie pas ingediend op 26 december 2011.
De onderzoeksrechters zeiden dat de zaak niet gesloten was. Er wordt verwacht dat nog meer medewerkers van NGO's naar de rechtbank zullen worden verwezen.
NGO's zijn nieuwste zondebok
Amnesty International vraagt de aanklachten te laten vallen, omdat ze gebaseerd zijn op de repressieve wetgeving van Egypte inzake registratie in de burgermaatschappij en buitenlandse financiering.
"De overheid heeft het steeds maar over buitenlandse samenzweringen, en ze hebben nu een nieuwe zondebok gevonden : de internationale organisaties " zei Hassiba Hadj Sahraoui, adjunct-directeur van Amnesty International voor het Midden-Oosten en Noord-Afrika. "Egyptische mensenrechtenorganisaties blijven angstig wachten tot zij aan de beurt zijn".
Harde aanpak NGO's
Op 29 december viel de overheid 17 kantoren van NGO's binnen, waaronder het NDI, het IRI en het FH, en een aantal Egyptische organisaties. Bij de razzia's deden officieren van justitie, begeleid door leger- en politie-officieren, huiszoekingen en namen documenten, computers, apparatuur, boeken en geld mee en verzegelden vervolgens de ingang. Diezelfde dag is er ook binnengevallen bij een aantal Egyptische NGO's, waaronder het Arabisch Centrum voor de Onafhankelijkheid van de Rechterlijke Macht en de Advocatuur en het Budgettaire en Mensenrechtenobservatorium.
Op 30 januari werd Nasser Amin, hoofd van het Arabisch Centrum, 7 uur ondervraagd op beschuldiging van de oprichting van een afdeling van een buitenlandse NGO en het ontvangen van buitenlandse financiering zonder toestemming. Een lid van het Observatorium is naar verluidt ook ondervraagd over de buitenlandse financiering van de organisatie.
In september 2011 lekte een Egyptische krant de bevindingen van een onderzoekscel van de overheid. Daaruit bleek dat 39 NGO's niet correct waren ingeschreven en dat 28 zonder toestemming buitenlands geld ontvangen hadden. Op de lijst stonden Egyptische mensenrechtenorganisaties die zich richten op o.a. marteling, vrouwenrechten en huisvesting, en het NDI, het IRI en het FH. Na de start van het onderzoek hebben veel NGO's gemeld dat hun buitenlandse financiering via banken werd onderzocht.
Velen geloven dat de harde aanpak geleid wordt door de minister van Planning en Internationale Samenwerking, Fayza Abul-Naga. De minister verscheen vandaag voor een parlementaire subcommissie voor de mensenrechten, waar ze opnieuw kritiek uitbracht op het werk van NGO's . Op 1 januari hielden zij en de Minister van Justitie een gezamenlijke persconferentie waar zij uithaalden naar Egyptische en internationale mensenrechtenorganisaties die actief zijn in Egypte of geld ontvangen zonder toestemming van de regering, in strijd op de Wet op Vereniging.
Huidige wet op vereniging
De huidige wet verplicht NGO's zich in te schrijven bij het Ministerie van Solidariteit en Sociale Rechtvaardigheid en toelating te vragen om buitenlandse financiering te ontvangen en te gebruiken. Het Ministerie kan de inschrijving weigeren, organisaties die politieke of syndicale activiteiten willen uitoefenen, kunnen zich niet inschrijven. Eenmaal een organisatie is ingeschreven, heeft het Ministerie er uitgebreide bevoegdheden over, onder andere de bevoegdheid de organisatie te ontbinden. In de praktijk moeten internationale NGO' s blijkbaar ingeschreven zijn bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Ieder die deze draconische Wet op Vereniging (Wet 84 van 2002) overtreedt, staat een jaar gevangenis en/of een zware boete tot duizenden Egyptische pond te wachten.
De Wet op Vereniging is gedurende vele jaren herhaaldelijk bekritiseerd door VN verdragsorganen die Egypte controleren op het vlak van internationale mensenrechten.
Nieuw wetsontwerp nog repressiever
In januari maakte de overheid bekend dat de Wet op Vereniging zal vervangen worden door een nieuwe wet. Uit het wetsvoorstel blijkt dat deze nog meer beperkingen zal opleggen aan de burgermaatschappij.
Het ontwerp zou de overheid meer bevoegdheden geven en beslissingsrecht of de activiteiten van een organisatie aanvaardbaar zijn wat betreft "de bedreiging van de nationale eenheid, de schending van de openbare orde en zeden of de oproep tot discriminatie". Het ontwerp schakelt ook de mogelijkheid van verenigingen uit om zich in te schrijven als bedrijf, om zo te ontsnappen aan de beperkingen, handhaaft de strikte controle op buitenlandse financiering, en beperkt nog verder de vrijheid van buitenlandse organisaties. De overheid stelde dat buitenlandse financiering een "rode lijn" was waarop zij geen toegevingen zouden doen. Verder blijft de strafmaat behouden. NGO's kregen 15 dagen om te reageren op het ontwerp.
Het Egyptisch maatschappelijk middenveld heeft het wetsvoorstel verworpen, en een coalitie van organisaties heeft haar eigen wet voorgesteld.
Parlement moet ingrijpen
"In één klap kan het parlement een einde maken aan de lange oorlog van de overheid tegen het maatschappelijk middenveld", zei Hassiba Hadj Sahraoui. "Als ze deze wet afvoeren, zal Egypte een stap verder staan uit de schaduw van het repressief regime onder Moebarak".
Lees het Engelstalige persbericht Egypt: Stop holding NGOs hostage .
