Frankrijk stigmatiseert Roma en woonwagenbewoners

Het is verontrustend dat sommige Roma uit Frankrijk terugkeren naar hun land van herkomst in een context van regeringsverklaringen die suggereren dat er een rechtstreeks verband is tussen de aanwezigheid van Roma in het land en criminaliteit.

Op 19 augustus keerden 86 Roma terug naar Roemenië en Bulgarije. De dag daarna waren het er al 130. De Franse Minister Eric Besson kondigde aan dat op 26 augustus 250 Roma terug zouden worden gebracht, en dat tegen het einde van de maand 800 Roma het land zouden verlaten hebben.

'Bronnen' van criminaliteit

De maatregelen volgden op de aankondiging van de Franse regering dat binnen drie maanden tijd ongeveer 300 illegale kampen van Roma en woonwagenbewoners gesloten zouden worden. Die aankondiging kwam er na een bijeenkomst van ministers op 28 juli, met als discussiepunt de "problemen veroorzaakt door het gedrag van bepaalde woonwagenbewoners en Roma."

Naar verluidt omschreef president Sarkozy tijdens die bijeenkomst illegale Roma-kampen als 'bronnen' van criminaliteit, met inbegrip van uitbuiting en prostitutie van kinderen. Het is verontrustend dat de Franse president zulke uitspraken doet. Ze bevestigen de negatieve stereotypen die er bestaan over Roma en woonwagenbewoners en zorgen ervoor dat deze mensen het slachtoffer worden van stigmatisering en discriminatie.

Volgens Amnesty moet de Franse overheid juist strijden tegen discriminatie en mag ze zich niet bezondigen aan opruiende taal die een hele bevolkingsgroep zonder meer bestempelt als crimineel. Zo'n uitlatingen gaan discriminatie niet tegen, integendeel, ze zorgen voor nog meer discriminatie. Het is niet toelaatbaar dat iemand uit het land gezet wordt of moet terugkeren naar zijn land van herkomst, enkel en allen omdat hij Roma is.

Amnesty International verwelkomt de verklaring van 25 augustus van Eurocommissaris voor Justitie, Grondrechten en Burgerschap Viviane Reding over de situatie van Roma in Europe. Ze betreurde dat "in sommige EU-lidstaten retoriek gebruikt werd die openlijk discriminatoir en ten dele opruiend is."

Ook Franse woonwagenbewoners gediscrimineerd

Niet enkel Roma uit de nieuwe lidstaten zijn het slachtoffer van de maatregelen. De meerderheid van de woonwagenbewoners zijn Fransen. Ook zij worden getroffen door de geplande sluiting van 300 kampen.

Volgens de Franse wetgeving moeten alle gemeentes met meer dan 5.000 inwoners woonwagenterreinen inrichten. Maar in april 2009 kwam er kritiek van de Franse Commissie voor Gelijke Behandeling en Tegen Discriminatie (HALDE): maar 25 procent van de gemeentes die een woonwagenterrein zouden moeten voorzien, hadden dat effectief gedaan. HALDE benadrukte dat daardoor steeds meer woonwagenbewoners geen andere keuze hadden dan zich te vestigen op pleisterplaatsen die niet officieel toegelaten zijn.

Amnesty International wil dat de Franse overheid haar wetgeving naleeft, voldoende woonwagenterreinen voorziet en het recht op huisvesting van woonwagenbewoners beschermt.

Frankrijk moet, volgens het internationaal recht over mensenrechten, het recht op huisvesting van iedereen, ook Roma en woonwagenbewoners, waarborgen. Niemand kan uit zijn woonst gezet worden, zelfs in een illegaal kamp, tenzij er geen andere oplossing is en tenzij alle bewoners geconsulteerd zijn. Uitzettingen zijn alleen toegelaten wanneer een gepaste procedure gevolgd wordt. Voldoende andere huisvesting moet beschikbaar zijn en de bewoners moeten gecompenseerd worden voor hun schade.

Amnesty International vraagt de Franse overheid ook om alle discriminatoire bepalingen uit de wetgeving te halen. Zo vereist de Franse wet dat woonwagenbewoners een reisvergunning hebben en genieten ze slechts beperkt stemrecht.