Interview: bedoeïenenvrouwen in de Negev

Keren Simons en Rina Okby werken bij Shatil, de organisatie die instaat voor het in actie omzetten van de programma's van het New Israel Fund. Door organisaties uit het middenveld te ondersteunen, strijdt Shatil voor sociale en economische rechtvaardigheid en meer democratie in Israël, gebaseerd op gelijke rechten voor alle bevolkingsgroepen in de Israëlische samenleving. Keren en Rina ijveren om de vrouwenrechten van bedoeïenen te verbeteren, Rina is zelf ook Bedoeïen.

Kunnen jullie ons kort toelichten wat de situatie is van de bedoeïenen in de Negev?

Momenteel wonen er zo'n 200.000 Bedoeïenen in de Negevwoestijn, in het zuiden van Israël. Zij zijn Israëlische staatsburgers. Ongeveer de helft van hen leeft in de dorpen die de Israëlische overheid heeft opgericht om hen in onder te brengen. De andere helft leeft nog steeds op de gronden waar ook hun voorouders woonden. Deze dorpen worden niet door de Israëlische overheid erkend, wat ironisch is aangezien de Bedoeïen er langer wonen dan de staat Israël bestaat. Deze onerkende dorpen worden niet voorzien van basisdiensten zoals wegen, water, aansluiting op het elektriciteitsnetwerk of vuilnisophaling.

Waarom kozen sommige bedoeïenen ervoor om naar de door de overheid geplande dorpen te verhuizen, terwijl de anderen op hun 'onerkende' gronden bleven? Wat zijn de voor- en nadelen van beide opties?

In de dorpen die door de overheid werden opgericht, krijgen zij wel toegang tot basisdiensten, waar elke staatsburger recht op heeft, hoewel zij steeds nog benadeeld worden tegenover andere Israëlische burgers. In de onerkende dorpen wonen de inwoners in zelfgebouwde barakken. Degenen die in betere huizen wonen, weten dat hun huis ooit vernield zal worden door de bulldozers, aangezien de overheid al deze huizen als illegaal beschouwt. Het grote probleem van de geplande dorpen is dat zij geen rekening houden met de Bedoeïenencultuur. Zo zijn de huizen bedoeld voor gezinnen met gemiddeld 2,4 kinderen. Dit strookt helemaal niet met hoe het leven er voor de Bedoeïenen uitziet: zij hebben veel meer kinderen en verschillende generaties wonen samen in eenzelfde huishouden.

Wat is de rol van de vrouw in de bedoeïenensamenleving?

De rol van de vrouw is beperkt tot de privésfeer, ze zijn niet zo zichtbaar in de samenleving en zullen zeker geen leidingnemende rol opnemen. Het is hun functie om te zorgen voor het huis en zich in te zetten voor het huishouden. Dit ondanks de vooruitgang die de Bedoeïenenvrouwen de laatste jaren maakten in hun samenleving.

Wat is de betekenis van het huis in de bedoeïenensamenleving?

Een huis betekent evenveel als een moeder voor een Bedoeïen, ze staan ermee in verbinding. Het is een basisnood, maar meer nog: land is hun moeder. Dit belang zie je ook gereflecteerd in hun liederen en poëzie.

Op welke manieren wordt het recht op huisvesting van de bedoeïenen in de Negev geschonden door de Israëlische overheid?

De twee belangrijkste dreigingen zijn het vernielen van huizen met bulldozers, en het verjagen van de bewoners van hun gronden. Dit zorgt voor heel wat angst en instabiliteit in de gemeenschappen en families.

Wat zijn de implicaties en gevolgen van deze schendingen voor de rechten en situatie van de vrouwen?

Het zijn hun huizen en kinderen. Door dit beleid kennen zij geen veiligheid en kunnen zij niet op de overheid vertrouwen. Ze leven in een overlevingsmodus, ze weten niet of hun huis er morgen nog zal staan. Hierdoor kampen veel vrouwen met mentale en andere gezondheidsproblemen. Mannen geraken erg gefrustreerd door deze onzekere situatie, en onderdrukken hun vrouwen meer. Kinderen zijn hier het grootste slachtoffer van. Bovendien is het voor de vrouwen erg moeilijk om toegang te vinden tot gezondheidszorg die gericht is op vrouwen.

De vernieling van een huis betekent een ramp voor zowel bedoeïenenmannen, vrouwen en kinderen. Maar wat zijn de gevolgen ervan specifiek voor vrouwen?

De vrouwen voelen zich enorm boos en machteloos, ze worden in pijn achtergelaten. Omdat de mannen gefrustreerd geraken door de mogelijke vernieling van hun huis, reageren ze dit vaak af op de vrouwen.

Hoe probeert Shatil de bedoeïenenvrouwen te helpen, inzake het schenden van hun rechten op huisvesting en onderdak?

We organiseren cursussen voor vrouwen om hen in te lichten over hun rechten. We doen lobbywerk bij de overheden om iets te veranderen aan het beleid. We ondersteunen de gemeenschappen door organisaties op te richten en hen te vormen. Momenteel zijn we ook bezig met projecten waarin we vrouwen leren om politieke activist te worden. Op die manier kunnen ze de macht ervaren die ze kunnen gebruiken om werkelijk de veranderingen teweeg te brengen die ze nodig hebben voor een beter leven. Niet zo lang geleden hebben we een protest op poten gezet dat georganiseerd werd door vrouwen en meisjes uit de gemeenschappen, zodat ook zij een zeg kunnen krijgen in hun eigen toekomst.

Wat vinden de vrouwen zelf over hun situatie als een bedoeïenenvrouw in de maatschappij? Waarin zien zij zelf oplossingen voor hun problemen?

Bedoeïenenvrouwen zien zichzelf nog steeds als onzichtbare actoren aan de rand van de samenleving, ze voelen zich gemarginaliseerd. Een eerste stap in de goede richting is volgens hen de erkenning van de dorpen en het recht op het land waarop zij wonen.

________________________________________________________________________