Jaarrapport 2011: Historische opportuniteit voor mensenrechten aan een zijden draadje

Jaarrapport 2011: Historische opportuniteit voor mensenrechten aan een zijden draadje

protest Tahirplein Egypte

De volksopstanden in het Midden-Oosten en Noord-Afrika en de opkomst van sociale media kunnen een historische kentering betekenen voor mensenrechten. Deze kentering hangt echter aan een zijden draadje. Dit stelt Amnesty International in haar Jaarrapport op de vooravond van haar 50ste verjaardag.

"Van Afrika tot Azië komen mensen massaal op straat tegen onderdrukking en corruptie. Ze worden daarbij belaagd door hun eigen regering met knuppels, traangas, kogels en tanks. Met behulp van nieuwe technologieën tonen ze aan de wereld hoe hun regering gewelddadig de vrije meningsuiting beknot. Hun doorzettingsvermogen en moed zijn bewonderenswaardig”, zegt Karen Moeskops, directeur van Amnesty International Vlaanderen.

"De opstanden zijn zonder twijfel een historische opportuniteit voor mensenrechten, maar de repressieve machthebbers vechten hardhandig terug. De internationale gemeenschap moet deze unieke kans verzilveren en ervoor zorgen dat de bloedige protesten niet tevergeefs geweest zijn."

Sociale media in de strijd

Sociale media zoals Facebook en Twitter hebben bewezen een enorme mobiliserende kracht te hebben onder de misnoegde bevolking in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. In Tunesië en Egypte hebben de autoriteiten getracht internettoegang en mobiele netwerken af te sluiten. Dit bleek echter olie op het vuur. Regeringen blijven niettemin pogingen ondernemen om de nieuwe technologieën in te zetten tegen activisten en opposanten.

De protesten tegen repressie en corruptie in het Midden-Oosten en Noord-Afrika zijn een uiting van een diep verlangen bij de bevolking om vrij te zijn van angst en armoede. Het succes van de demonstraties in Egypte en Tunesië, met de val van de Ben Ali en Moebarak, hielden de wereld in hun greep. Ondertussen gaan er vandaag van Azerbeidzjan tot Zimbabwe stemmen op tegen tirannie.

Vrijheid van meningsuiting in het gedrang

Ondanks deze nieuwe revolutionaire wind ligt de vrijheid van meningsuiting - een recht belangrijk op zichzelf, maar ook cruciaal om aanspraak te kunnen maken op andere rechten- wereldwijd onder vuur. De regeringen in Libië, Syrië, Bahrein en Jemen tonen zich bereid om vreedzame betogers te slaan, te verminken of zelfs te vermoorden om hun macht te behouden. Zelfs daar waar de dictators al zijn verdreven, moeten de repressieve instellingen en wetten nog ontmanteld worden. In andere landen krijgt de bevolking zelfs niet de kans om op straat te komen. Landen zoals Azerbeidzjan, China en Iran smoren gelijkaardige oppositie meteen in de kiem.

Het Jaarrapport van Amnesty International 2011 documenteert beperkingen van de vrije meningsuiting in minstens 89 landen. In minstens 48 landen zitten er nog steeds gewetensgevangenen achter de tralies, zeker 98 landen maakten zich het voorbije jaar schuldig aan foltering en in minstens 54 landen werden oneerlijke processen gevoerd.

Lichtpunten

2010 kende ook memorabele momenten zoals de vrijlating van Daw Aung San Suu Kyi in Myanmar en de Nobelprijs voor de Vrede voor de Chinese dissident Liu Xiaobo, ondanks de pogingen van China om de ceremonie te saboteren. Aung San Suu Kyi en Liu Xiaobo zijn wereldwijd symbolen van verzet tegen onrecht en ongelijkheid.

Ver weg van de internationale krantenkoppen, werden er nog duizenden andere minder bekende mensenrechtenverdedigers bedreigd, gevangen genomen, gefolterd en vermoord. Dit was onder meer het geval in Afghanistan, Angola, Brazilië, Colombia, de Democratische Republiek Congo, Mexico, Oezbekistan, Oeganda, Rusland, Turkije, Vietnam en Zimbabwe. Deze activisten voerden strijd tegen armoede, discriminatie, geweld tegen vrouwen, corruptie, politiegeweld en onderdrukking.

Globale tendensen

Het Jaarrapport stelt verder ook volgende tendensen vast:

  • Overal ter wereld woeden hevige conflicten die de samenleving ter plaatse volledig ontwrichten. Burgers zijn er het doelwit van gewapende groepen en regeringslegers. Slechts enkele voorbeelden: de Centraal Afrikaanse Republiek, Tsjaad, de Democratische Republiek Congo, Irak, Israël en de Bezette Gebieden, de Noordelijke Kaukasus, Sri Lanka, Soedan en Somalië.
  • Amnesty stelt ook een aantal regionale trends vast. In Amerika worden inheemse volkeren in toenemende mate bedreigd. In Europa voeren verschillende landen wetgeving in tegen gezichtsbedekkende sluiers en meer en meer Europese staten sturen mensen terug naar landen waar ze het risico lopen vervolgd te worden.
    Amnesty signaleert ook tekenen van vooruitgang: onder meer de gestage afschaffing van de doodstraf, een verbetering van de gezondheidszorg voor zwangere vrouwen in Indonesië en Sierra Leone; en het berechten van enkele van de verantwoordelijken voor zware mensenrechtenschendingen onder de voormalige militaire regimes in Latijns-Amerika.
  • In België laat de opvang van asielzoekers nog steeds te wensen over. Tussen oktober 2009 en december 2010 kregen 7.723 asielzoekers geen onderdak via Fedasil, het federaal agentschap voor opvang van asielzoekers. Ook vandaag is de situatie nog steeds prangend. Sinds kort worden asielzoeker bij aankomst in ons land opnieuw aan hun lot overgelaten, zonder enige vorm van opvang of begeleiding.

De strijd gaat voort

De invloedrijke landen uit het Westen moeten hun politieke steun aan repressieve regimes onmiddellijk laten varen en de hervormingen in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en elders in de wereld ten volle ondersteunen. De integriteit van deze gezaghebbende regeringen is pas gevrijwaard als ze de heropbouw van staten steunen ook als die niet noodzakelijk bondgenoten zijn. Ze moeten ook bereid zijn om de grootste mensenrechtenschenders - zoals Libië- naar het Internationaal Strafhof door te verwijzen wanneer alle andere wegen naar rechtvaardigheid hebben gefaald.

Consistente nultolerantie door de VN-Veiligheidsraad ten aanzien van misdaden tegen de menselijkheid is van vitaal belang. Dit wordt eens te meer duidelijk in Jemen, Bahrein en Syrië waar al honderden doden vielen sinds het begin van de protesten. Een eensgezinde internationale reactie blijft voorlopig uit.

Regeringen in het Midden-Oosten en in Noord-Afrika moeten nu de moed hebben om verregaande hervormingen door te voeren op vlak van mensenrechten. Ze moeten het recht op vrije meningsuiting respecteren en gelijkheid voor iedereen garanderen. Vrouwen moeten voortaan ten volle kunnen deelnemen aan de samenleving. Geheime politie en veiligheidsdiensten moeten in bedwang gehouden worden, het folteren en moorden moet stoppen en er moet rekenschap afgelegd worden voor de mensenrechtenschendingen die gepleegd zijn in het verre en nabije verleden. Slachtoffers hebben recht op de waarheid en herstel.

Ook internet- en telefoniebedrijven en sociale netwerksites moeten mensenrechten respecteren. Ze mogen niet de medeplichtigen worden van overheden die hun burgers willen bespioneren en onderdrukken door middel van nieuwe technologieën.

"Sinds het einde van de Koude Oorlog werd de macht van dictaturen nog nooit zo zwaar op de proef gesteld door de eigen bevolking. De roep naar politieke én economische rechten in het Midden-Oosten en Noord-Afrika is het levende bewijs dat alle rechten even belangrijk zijn en universeel", besluit Karen Moeskops.

“Exact vijftig jaar geleden werd Amnesty International opgericht om de rechten te beschermen van mensen die gevangen zaten omdat ze op vreedzame wijze hun mening hadden geuit. Sindsdien ondergingen mensenrechten een hele revolutie. De schreeuw naar rechtvaardigheid, vrijheid en waardigheid weerklinkt vandaag wereldwijd en sterker dan ooit.”

Jouw exemplaar

jaarrapport 2011 Download of koop jouw exemplaar van Amnesty International Jaarrapport 2011 (Engels) Download Koop

Meer over het Jaarrapport 2011 op amnesty.org

Links naar andere pagina's op de site :