Moedersterfte in Peru

Volgens de regering sterven in Peru 185 vrouwen op 100 000 geboortes ten gevolge van complicaties tijdens de zwangerschap, volgens de VN zijn dat er 240 op 100 000 geboortes. Ieder jaar begraven meer dan duizend Peruviaanse families een moeder, een zus of een echtgenote. Toch kon hun dood vermeden worden. Wat gaat er fout?

Armoede is in Peru de grootste oorzaak van moedersterfte. Bij meer dan 50% van de bevallingen in de landelijke gebieden is er geen dokter of vroedvrouw aanwezig en slechts 36,1% van de vrouwen in die gebieden gaan voor hun bevalling naar een ziekenhuis, terwijl dit bij vrouwen uit rijkere regio’s 98,4% bedraagt. Volgens de wet, zouden armen nochtans slechts 1 nuevo sol ($ 0.30) moeten betalen om aan te sluiten bij de openbare gezondheidszorg en zo een gratis behandeling, inclusief natale zorg, ontvangen. Arme vrouwen hebben echter moeilijkheden om zich bij het gezondheidssysteem aan te sluiten en eenmaal aangesloten, wordt hen toch nog gevraagd de rekening te betalen. Daarom laten de meesten onder hen gezondheidsinstellingen links liggen.

Armoede kan evenwel niet los gezien worden van de discriminatie in Peru. Inheemse gemeenschappen zijn oververtegenwoordigd in de armere regio’s en inheemse vrouwen worden er dubbel gediscrimineerd: door hun geslacht en etniciteit. Het patroon van etnische of genderdiscriminatie dat stamt uit het 20 jaar durende interne conflict van 1980, is vandaag immers nog steeds niet uitgeroeid.

Naast armoede zijn er nog andere redenen waarom vrouwen geen noodzakelijke zorg bij zwangerschap zoeken. Ten eerste zijn er heel weinig ziekenhuizen of zorgcentra in de landelijke gebieden, waardoor een reis naar het ziekenhuis soms een onderneming van een paar dagen kan zijn. Ten tweede zijn er geen infrastructuren of ambulances voorzien. Hoogzwangere vrouwen moeten op eigen kracht het ziekenhuis bereiken. Vervolgens wordt personeel in rotatie en zonder voorafgaande opleiding naar de afgelegen gebieden gestuurd. Zij kennen noch de lokale taal, Quechua, noch de lokale geboortetradities (zoals hurkend bevallen). Ook verstaan de zwangere vrouwen geen Spaans , waardoor de communicatie vaak spaak loopt en klachten niet altijd onderzocht worden. Zwangere vrouwen weten dit en besparen zich liever de moeite.

Ten slotte veroorzaken ook onveilige abortussen een hoog aantal overlijdens in Peru, waar abortus strafbaar is als het leven van de moeder niet in gevaar is. De wetgeving is echter zo vaag dat het medisch personeel niet weet wanneer een abortus legaal is of niet. Bijgevolg krijgen vrouwen in gevaar niet altijd de abortus die ze nodig hebben en zijn ze genoodzaakt clandestiene abortussen te ondergaan. Vrouwen met complicaties na een illegale abortus, gaan vervolgens ook niet naar het ziekenhuis, uit vrees voor bestraffing. Vooral jonge vrouwen hebben het meeste te vrezen, omdat zij ook nog eens strafbaar zijn voor seksuele contacten onder 18 jaar. Zij zoeken dus noch hulp bij hun zwangerschap, noch bij de geboorte, noch bij een noodzakelijke abortus.

Ondanks enkele pogingen van de Peruviaanse regering, lijkt het dodental in arme regio’s te stijgen, terwijl het in stedelijke, rijkere gebieden daalt. Data hierover zijn echter nauwelijks beschikbaar, waardoor het niet duidelijk is hoever het probleem reikt. Toch is het overduidelijk dat dit een ernstig en grootschalig probleem is, waar de arme, inheemse Peruviaanse bevolking het slachtoffer van is.