Mordechai Vanunu vrijgelaten na 3 maanden eenzame opsluiting
Nucleaire klokkenluider Mordechai Vanunu werd zondag 8 augustus vrijgelaten uit de Ayalon-gevangenis, na drie maanden eenzame opsluiting. De draconische beperkingen op zijn bewegingsvrijheid blijven echter gehandhaafd.
Na zijn vrijlating vertelde hij aan Amnesty International dat hij alle Amnesty-activisten wil bedanken voor de steun die ze hem gaven. Hij hoopt dat Amnesty de druk op de Israëlische autoriteiten zal blijven opvoeren opdat zij alle beperkingen op zijn bewegingsvrijheid zouden opheffen en hij na 24 jaar zijn volledige vrijheid terug zou krijgen. De 56-jarige Vanunu bracht eerder al 18 jaar van zijn leven, van zijn tweeëndertigste tot zijn vijftigste, door in een Israëlische gevangenis, waarvan de eerste 11 jaar in eenzame opsluiting. Vanunu lekte in 1986 gedetailleerde informatie over Israëls nucleaire wapenarsenaal.
Volgens de vriend die hem was gaan ophalen aan de gevangenis was Vanunu in een redelijk goede mentale conditie. Hij had nochtans net opnieuw 11 weken in eenzame opsluiting vertoefd in een speciale eenheid van de gevangenis voor de zwaarste criminelen in Israël. Hij mocht zijn isolatiecel, met enkel een kleine raampje tegen het plafond, slechts één uur per dag verlaten om op een kleine binnenplaats van de gevangenis rond te lopen. Gedurende zijn opsluiting had hij zo goed als geen contact met vrienden of familie omdat hij de uiterst restrictieve voorwaarden voor telefoongesprekken niet aanvaardde.
Amnesty International vreest blijvende schade voor zijn geestelijke gezondheid. Individuen blootgesteld aan langdurige of herhaalde periodes in eenzame opsluiting kunnen depressie, angst en andere belangrijke geestelijke gezondheidsproblemen ervaren. Volgens Vanunu’s advocaat beweren de Israëlische autoriteiten dat ze hem in isolatie hielden om hem te beschermen tegen aanvallen van andere gevangenen. Hij wordt echter vastgehouden in een speciale eenheid voor gevaarlijke gevangenen in de Ayalon-gevangenis. Dat is niet gepast voor een gevangene die geen bedreiging vormt voor anderen. Hij had evengoed in een andere vleugel of een andere gevangenis kunnen worden vastgehouden. Dan had hij niet opnieuw in isolatie moeten zitten. Ook zijn advocaat, Michael Sfard, vertelde Amnesty International dat hij lijdt onder de isolatie: “Het kan toch niet dat hij de prijs moet betalen van de vijandigheid van anderen tegenover hem.”
Volgens Vanunu’s broer Meir Vanunu was de eenzame opsluiting niets anders dan intimidatie vanwege de Israëlische veiligheidsdiensten: “Nadat hij eerder al 11 jaar van zijn leven in isolatie doorbracht, zat hij nog 6 jaar in de gevangenis zonder in isolatie te zitten en praatte hij elke dag met andere gevangenen. Toen kon dat blijkbaar wel. Het Hooggerechtshof legde hem ook al gewoon gemeenschapsdienst op, maar nu wordt hij in isolatie geplaatst. Van waar plots die verzwaring? Er bestaat geen enkele rechtvaardiging voor zijn eenzame opsluiting. De enige reden die ik kan bedenken, is een voortdurende intimidatie vanwege de veiligheidsdiensten. Zij gooiden hem in een kleine, donkere isolatiecel, deden de deur op slot en lieten hem lijden. Dat ze hem in isolatie hielden voor ‘zijn eigen veiligheid’, is simpelweg een leugen.”
Mordechai verspreidde volgende e-mail bij zijn vrijlating: “Dit is Vanunu. Vandaag, 8 augustus 2010, ben ik vrij na 3 maanden gevangenis in Israël. Ik heb opnieuw een harde ervaring in een Israëlische gevangenis, isolering en vernedering overleefd. Ik blijf wachten op mijn totale vrijheid om de Joodse staat voorgoed te verlaten. Bedankt voor uw steun.” Vanunu moet onmiddellijk en zonder voorwaarden worden vrijgelaten. Hij is immers een gewetensgevangene: hij wordt enkel vastgehouden omdat hij zijn recht op vrije meningsuiting uitoefent. Bovendien zijn de draconische beperkingen op zijn bewegingsvrijheid ontoelaatbare inperkingen van het recht op vrijheid volgens het Internationaal Verdrag voor de Burgerlijke en Politieke Rechten, dat Israël heeft geratificeerd.
Tijdslijn
Vóór 1986
Vanunu was technieker in Israël’s nucelaire installaties in Dimona. Hij lekte gedetailleerde informatie over Israël’s nucleaire wapenarsenaal aan de Britse krant The Sunday Times.
1986-2004
Op 30 september 1986 wordt Mordechai Vanunu gekidnapt in Italië door agenten van de Mossad. In het geheim wordt hij naar Israël gebracht en berecht. Hij wordt veroordeeld voor verraad en spionage met verzwarende omstandigheden.
2004-2007
In april 2004 wordt Vanunu vrijgelaten, maar een Israëlisch militair bevelschrift legt hem draconische beperkingen op zijn bewegingsvrijheid en vrijheid van meningsuiting op. Zijn paspoort wordt geconfisceerd en hij krijgt een reisverbod. Gedurende 18 jaar in de gevangenis had hij nochtans slechts één wens: Israël verlaten en naar de Verenigde Staten reizen om bij zijn adoptieouders te gaan wonen en zo te herstellen van zijn fysiek en psychologisch trauma. Hij werd verplicht op een bepaalde plaats te verblijven en mag niet communiceren met buitenlanders. Hij mag niet in de buurt komen van buitenlandse ambassades en moet de politie op de hoogte brengen als hij ven verblijfplaats verandert.
2007-2010
Drie jaar later, op 30 april 2007, wordt Vanunu opnieuw veroordeeld voor het schenden van de voorwaarden. Hij had gecommuniceerd met buitenlanders en wordt veroordeeld tot 3 maanden gevangenis. Hij wordt op borgtocht vrijgelaten.
2010
Nog eens drie jaar later, op 11 mei 2010, beslist het Israëlische Hooggerechtshof dat Vanunu moet worden opgesloten voor 3 maanden. Gedurende voorgaande rechtszaken kreeg Vanunu steeds de optie om gemeenschapsdienst te doen in West-Jeruzalem in plaats van 3 maanden gevangenis. Deze keer weigert hij die optie omdat hij vreest voor zijn veiligheid. In West-Jeruzalem wordt hij regelmatig bedreigd door andere Israëli’s die hem beschouwen als verrader van het vaderland. Hij zegt dat hij al doodsbedreigingen heeft ontvangen. Hij stelt daarom voor om gemeenschapsdienst te doen in Oost-Jeruzalem, maar dat verzoek wordt afgewezen door het Hof. Hij wordt gearresteerd en opgesloten op 23 mei.
Traumatische ervaring
Vanunu’s broer vertelde Amnesty na een bezoek aan de gevangenis op 17 juni 2010:
"Het is zeer traumatisch voor Mordechai om weer eens in isolatie te worden geplaatst en te worden onderworpen aan voortdurende intimidatie. Zo werd hij eerder al gedurende 18 jaar vastgehouden. Er is geen enkele verantwoording voor 24 jaar van lijden. Wij vrezen voor de gevolgen dat dit zal hebben voor zijn gezondheid. Mordechai heeft dringend echte vrijheid nodig. Hij moet kunnen reizen en Israël verlaten. Dat is het enige wat hij wil."
"Hij leek me OK, maar het bezoek was een deprimerende ervaring. Ik mocht hem een half uurtje zien achter glas en we spraken via een telefoon. Voor andere gevangenen openden de bewakers het raampje. Er was een bewaker die naast ons zat. En hij zit hier in de gevangenis waar de beruchtste criminelen van Israël worden opgesloten, sommige veroordeeld voor gruwelijke moorden. Dat is erg zwaar voor Mordechai. Je kan je je wel voorstellen dat hij gedurende 7 weken met niemand gesproken heeft. Vandaag was zijn eerste gesprek buiten een gesprek met zijn advocaat. Hij weet niet wat er zich afspeelt buiten de gevangenismuren. Ik had de indruk dat hij heel down was, maar uit zijn woorden kon ik toch opmaken dat hij blijft vechten tegen wat hem wordt aangedaan. Hij vecht tegen de wanhoop.”
Verwante berichten
