Opiniestuk: Handel niet in vrouwenrechten, meneer Vanackere!
"Tijdens de huidige vredesbesprekingen over Afghanistan kunnen mensenrechten en vooral vrouwenrechten in gevaar komen", zegt Noëlle Michel van Amnesty's vrouwenrechtenteam in een opiniestuk.
Op 5 december begint een belangrijke conferentie in Bonn, waar de ministers van Buitenlandse Zaken van de NAVO-lidstaten aanwezig zijn. Die conferentie wil tien jaar na het Bonn-proces de vredes- en overgangsprocessen in Afghanistan aanmoedigen. Onze minister van Buitenlandse Zaken, Steven Vanackere, is er ook bij.
Sinds de dood van Osama bin Laden bestaat er een grotere kans op een politieke overeenkomst tussen de Taliban en de Afghaanse overheid. De VS en de NAVO zouden hun troepen vroeger kunnen terugtrekken, wat het einde kan betekenen van het bestaande conflict.
Naast de strijd tegen Al-Qaida waren mensenrechten en vooral vrouwenrechten een belangrijk agendapunt van de militaire interventie in 2001. Tien jaar na de val van de Taliban is er vooruitgang geboekt: de toegang van meisjes tot onderwijs is toegenomen, vrouwen zijn beter vertegenwoordigd in het parlement en de nieuwe grondwet geeft vrouwen en mannen een gelijke juridische status. Dit zijn moeizaam verworven overwinningen, maar deze kunnen in gevaar komen als tijdens het vredesoverleg met de Taliban en andere rebellengroepen de mensenrechten niet worden gegarandeerd. Steeds meer beperken de Taliban vrouwenrechten in de streken die ze tegenwoordig controleren.
Politiek actieve vrouwen worden regelmatig aangevallen en bedreigd door de Taliban en andere rebellengroeperingen. Dit brengt niet alleen henzelf in gevaar, maar ook hun strijd voor de rechten van andere Afghaanse vrouwen en meisjes.
Safiye Amajan was provinciaal directeur van het ministerie van Vrouwenzaken toen ze in september 2006 vermoord werd en dit alleen omdat ze onderwijs voor vrouwen bevorderde. In april 2009 werd Sitara Achakzai, één van de voornaamste Afghaanse vrouwenrechtenactivisten, vermoord door de Taliban.
Verder ligt onderwijs voor meisjes ook onder vuur. Meer en meer meisjesscholen worden aangevallen met bommen, gas of zuur.
In streken gecontroleerd door rebellen leggen Taliban rechtbanken vaak afschuwelijke straffen op. De 18 jaar oude Bibi Aysha onderging een dergelijke straf toen ze in maart 2010 in de provincie Uruzgan wegvluchtte van haar beledigende schoonouders. Haar man sneed haar neus en oren af.
In 2008 verliet een jonge vrouw uit Kandahar het land na doodsbedreigingen. Haar deelname aan de Afghaanse versie van Idool zou schande over haar familie gebracht hebben.
Verkrachtingen zijn ook een ernstig probleem en deze blijven al te vaak ongestraft. Het zijn de slachtoffers en hun familie zelf die de schaamte moeten dragen. In 2008 verkrachtte in Paktya een 25-jarige man een 7 jaar oud meisje. Volgens de uitspraak van een Taliban rechtbank moest de verkrachter geld betalen aan de familie van het meisje en later met haar trouwen. Dit om de eer van de mannelijke familieleden te herstellen.
Terwijl het vredesoverleg in Afghanistan aan de gang is, wordt er, terecht, gevreesd dat men zal toegeven aan de ideologie van de Taliban, wat een regelrechte aanslag betekent op de, tot nu toe, moeizaam verworven vrouwenrechten. Alvorens vrouwen deze rechten goed en wel kunnen doen gelden, mogen ze ze al terug afstaan. Sinds april 2011 mogen vrouwen bijvoorbeeld niet langer vergaderen in de bekende Blauwe Moskee. Dit was één van de weinige toegankelijke publieke plaatsen voor vrouwen sinds 2001. De Afghaanse overheid probeert ook “publieke moraliteit” op te dringen door bijvoorbeeld via wetsvoorstellen muziek tijdens trouwfeesten te verbieden en de samenkomst van vrouwelijke en mannelijke gasten tegen te gaan...
België heeft de plicht om op 5 december in Bonn de mensenrechten en vrouwenrechten in Afghanistan te verdedigen. Vrouwenrechten zijn geen handelswaar of koopwaar. Indien we dit standpunt niet verdedigen, dan maken we ons medeplichtig aan verkrachting van kleine meisjes die daarna moeten trouwen met hun verkrachter. Verder komt het niet verdedigen van dit standpunt op hetzelfde neer als het goedkeuren van een discriminerend beleid dat geweld tegen vrouwen duldt en betekent het dat we vrouwen in de steek laten die bewust risico's nemen om een actieve rol te spelen in de Afghaanse maatschappij. Meneer de minister, wij vragen u, vergeet al die vrouwen niet op 5 december.
Noëlle Michel
Team vrouwenrechten Amnesty International Vlaanderen
