Tsjechië: tweederangsonderwijs voor Roma-kinderen
De Tsjechische overheid stuurt Roma-kinderen naar scholen voor kinderen met een lichte mentale achterstand. Het onderwijs voor Roma-kinderen is daardoor ondermaats. Dit hypothekeert hun toekomstperspectieven aanzienlijk. Dat meldt Amnesty International in een nieuw rapport.
"Ondanks herhaalde nationale en internationale bezorgdheid blijft systematische discriminatie tegen Roma-kinderen een hardnekkig probleem in Tsjechië. De autoriteiten moeten de segregatie van Roma-kinderen in het onderwijs elimineren en de onderliggende oorzaken van discriminatie aanpakken," aldus Lore Van Welden, woordvoerder van Amnesty International in Vlaanderen naar aanleiding van het nieuwe rapport Czech Republic: Injustice renamed.
In 2005 voerde Tsjechië een nieuwe Schoolwet in. De zogenaamde 'bijzondere scholen' voor kinderen met een mentale achterstand werden omgedoopt tot 'praktische basisscholen'. Het bleek echter niet meer dan een naamsverandering. De 'praktische basisscholen' bieden nog steeds een veel beperkter leerplan aan en Roma-kinderen komen systematisch in dit soort scholen terecht. Roma-kinderen maken daardoor weing kans om verder te studeren en om een goede job te vinden.
Amnesty bezocht verschillende scholen in Ostrava, de plaats waar 18 Roma-kinderen in 1999 een rechtszaak begonnen tegen Tsjechië voor het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. In 2007 veroordeelde het Hof de systematische discriminatie in het Tsjechische onderwijssysteem.
Amnesty stelde vast dat het reguliere onderwijs er niet in slaagt om tegemoet te komen aan de specifieke noden van Roma-kinderen. Roma-kinderen worden naar een 'praktische basisschool' gestuurd op basis van een subjectieve test die geen rekening houdt met verschillen in taal en cultuur bij Roma-kinderen. Daardoor zijn Roma-kinderen nog altijd oververtegenwoordigd in deze speciale scholen. In sommige 'praktische basisscholen' is meer dan 80 percent van de leerlingen Roma.
Segregatie manifesteert zich ook via gewone scholen waar alleen Roma-kinderen zitten. Deze scholen bieden kwalitatief minderwaardig onderwijs aan waardoor de kansen van Roma-leerlingen in het hoger onderwijs en op de arbeidsmarkt beperkt zijn. Ook in gemengde reguliere basisscholen worden Roma-kinderen in aparte klasjes geplaatst waar ze een minder degelijke opleiding krijgen.
Tsjechië trof in november 2009 nog maatregelen die Roma-kinderen in het reguliere onderwijs zouden moeten ondersteunen. Deze maatregelen gaan echter niet ver genoeg en zijn bovendien niet juridisch bindend.
De Tsjechische autoriteiten zijn verantwoordelijk voor de integratie van Roma-kinderen in het reguliere onderwijs. "De overheid heeft een unieke kans om decennialange discriminatie en segregatie ongedaan te maken," aldus Lore Van Welden.
"Kwaliteitsvol onderwijs biedt de Roma-bevolking een uitweg uit de vicieuze armoedecirkel en marginaliteit waarin velen van hen verstrikt zitten. Zolang Roma-kinderen geen gelijke kansen krijgen in het onderwijs, worden hun mogelijkheden op een betere toekomst en volledige participatie in de samenleving beknot."
Amnesty International roept de Tsjechische autoriteiten op tot drie dingen:
- Het plaatsen van kinderen in zogenaamde ‘praktische basisscholen’ en klassen voor kinderen met een licht mentale handicap bevriezen in het schooljaar 2010/2011. Dit in afwachting van een evaluatie van het nut van dergelijke speciale basisscholen en leerplannen.
- De desegregatie van het onderwijs in de wet inschrijven en een allesomvattend plan ontwikkelen met concrete jaarlijkse streefdoelen rond eliminatie van segregatie van Roma-kinderen.
- Roma-kinderen die het nodig hebben extra ondersteunen zodat ze zich voluit kunnen ontwikkelen het reguliere basisonderwijs.
