Wat na 15 jaar Beijing platform voor actie?

Reeds lange tijd voeren we met Amnesty International strijd voor de bescherming van de rechten van de vrouw. Wanneer we onze hielen stevig hebben ingegraven, en de loopgraven tot het uiterste hebben bemand én bevrouwd om het onrecht dat frontaal in ons vizier ligt te bekampen, dan durven we wel eens uit het oog verliezen dat er rondom ons ook een hele strijd wordt geleverd. Zo zijn vrouwenrechten niet enkel een zaak van plaatselijke ‘strijders/strijdsters’. We hebben de macht en de kracht van héél Amnesty International achter ons staan, met zeer veel ‘plaatselijke’ strijders die samen een internationale beweging vormen.

Beijing +15

Wanneer we internationale bewegingen en evoluties bekijken dan denken we in de eerste plaats aan de Commissie voor de Status van de Vrouw (of CSW). Dit orgaan vormt een tak van de Economische en Sociale Raad van de Verenigde Naties, beter bekend als ECOSOC. Deze Commissie werd in juni 1946 in het leven geroepen met als oorspronkelijk doel de Raad te adviseren op gebied van de rechten van de vrouw in verschillende levensdomeinen zoals politiek, economie, burgerlijke, sociale en educatieve rechten, etc. De Commissie verstrekt ook gericht advies bij urgente situaties die onmiddellijk actie vereisen. De CSW is een zeer functioneel orgaan uitsluitend gericht op het bevorderen van gendergelijkheid en de maatschappelijke emancipatie van de vrouw. Het is het voornaamste beleidsbepalend orgaan wat vrouwenrechten betreft, op internationaal vlak.

De Commissie bestaat uit vertegenwoordigers van de staten van de Verenigde Naties die jaarlijks samenkomen op het hoofdkantoor van de Verenigde Naties om de vooruitgang te evalueren op het vlak van gendergelijkheid. Verder bestaat de hoofdtaak van dit orgaan er ook in om uitdagingen te identificeren wat betreft de rechten van de vrouw, globale standaarden vast te leggen en concrete richtlijnen te formuleren om gendergelijkheid te promoten en de emancipatie van vrouwen wereldwijd te bestendigen.

De CSW is eveneens verantwoordelijk voor het organiseren van de wereldconferenties over vrouwenrechten. Een wereldconferentie die ondertussen vier maal werd georganiseerd, waarvan de laatste in Beijing in 1995. Tijdens deze laatste wereldconferentie in Beijing werd een ‘Beijing Platform voor Actie’ opgesteld, waarnaar zal verwezen worden als BDFA (Beijing Declaration For Action).

Een belangrijke verantwoordelijkheid van de CSW is het opvolgen van evoluties die zich sinds het in werking treden van het BDFA hebben voorgedaan om de vooruitgang die nodig is op de weg naar gendergelijkheid te bewaken.

Vijftien jaar na de totstandkoming van de BDFA, werd er van 1 maart tot en met 12 maart 2010 door de CSW opnieuw een conferentie bijeengeroepen: ‘Beijing +15’. Tijdens deze Beijing +15-conferentie werd er door staten en ngo’s even achteromgekeken en stilgestaan bij hetgeen er de voorbije 15 jaar gerealiseerd werd op het vlak van vrouwenrechten. Er werden ervaringen en goede praktijken rond vrouwenrechten uitgewisseld, maar er werd ook stilgestaan bij nog steeds bestaande hindernissen en nieuwe uitdagingen in het realiseren van de Millenniumdoelstellingen rond vrouwenrechten.

Naar aanleiding van Beijing +15 werden zeven nieuwe resoluties aangenomen over onderstaande thema’s:

• de positie van vrouw en kind in de strijd tegen HIV/AIDS;
• onmiddellijke vrijlating van vrouwen en kinderen die gegijzeld of vastge houden worden in gewapende conflicten;
• de situatie van en de hulpverlening voor Palestijnse vrouwen;
• economische empowerment van vrouwen;
• het elimineren van voorkombare moedersterfte en ziekte door het empoweren van vrouwen;
• institutionele hervormingen kracht bijzetten om zodoende gender- gelijkheid en empowerment van de vrouw te faciliteren, en in het bijzonder ook de vier bestaande VN-organen te consolideren tot één vlot functionerend geheel;
• algemene stellingname tegen de praktijk van vrouwelijke genitale verminking.

Verder werd het belang van de BDFA opnieuw bekrachtigd in de erkenning van vrouwenrechten als mensenrechten, volgens de algemene principes van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM).

Ondanks deze goede voornemens op papier maakt Amnesty International zich ernstig zorgen over de hiaten in de eigenlijke praktische implementatie ervan. Herzieningen van de BDFA tonen aan dat er niet alleen een verschil is tussen het voornemen en de eigenlijke implementatie. Er is ook een enorme discrepantie in de interpretatie en implementatie tussen de staten onderling. Er bestaan met andere woorden geen uniforme richtlijnen in het actieplan, die naar een algemene (wereldwijde) implementatie kunnen leiden.

Het baart Amnesty International verder ook zorgen dat de kernprincipes van de mensenrechten, en dus ook vrouwenrechten, nog steeds in twijfel worden getrokken door verscheidene staten, of verwaarloosd in functie van andere belangen in de internationale arena. Vijftien jaar na het initiële ontstaan van de BDFA doen staten nog steeds niet voldoende om hun wettelijke verplichtingen, vastgelegd in de BDFA, na te komen. Een aantal staten gaat zelfs zo ver dat ze hun reservaties ten aanzien van de kernprincipes van de UVRM kenbaar maken en op deze manier hun eigen engagement voor de BDFA ondermijnen.

Dit zorgt ervoor dat de BDFA een mooi voornemen is en blijft. Amnesty International betreurt dat dit document geen of nauwelijks kracht heeft om een reële impact te hebben op het leven van vrouwen en meisjes wereldwijd.

Amnesty roept op om hierin verandering te brengen, om uniformiteit, daadkracht en engagement in de implementatie af te dwingen bij de betrokken staten, om van vrouwenrechten een absolute prioriteit te maken.

Bronnen

Report: ‘Beijing +15:Realizing women’s rights’ Womenwatch: www.un.org/womenwatch/daw/beijing15/index.html