Moedersterfte

Moedersterfte kan voorkomen worden door fysiek toegankelijke, betaalbare en kwalitatieve gezondheidszorg. Moedersterfte is niet alleen een medisch probleem. Het is eerst en vooral een mensenrechtenschending. De mensenrechten die hier worden miskend, zijn het recht op het leven en het recht op de hoogst mogelijke standaard van gezondheidszorg.

Het verband tussen moedersterfte en armoede is overduidelijk. Wie arm is, loopt een veel groter risico dan wie welgesteld is. Als een vrouw moet betalen voor medische zorgen zal zij geen beroep doen op die zorgen wanneer ze er het geld niet voor heeft. In arme gebieden of op het platteland zijn er bovendien weinig kraamklinieken. Arme vrouwen kunnen zich de kosten naar de dichtstbijzijnde hulppost of niet veroorloven. Vaak zijn vrouwen onvoldoende geïnformeerd over de gezondheidsrisico’s van een bevalling en over medische hulp.

Ook op andere manieren worden vrouwen beknot in hun vrijheid en de uitoefening van hun mensenrechten. Gedwongen kindhuwelijken bijvoorbeeld leiden vaak tot zwangerschap op al te jonge leeftijd, met alle gevolgen vandien. Vrouwelijke genitale verminking kan zorgen voor complicaties bij de geboorte. Partnergeweld, straffeloosheid van verkrachting en genderdiscriminatie dragen allen bij tot de kwetsbaarheid van vrouwen voor moedersterfte. Ook onveilige abortussen leiden tot de dood.

Niet alleen lopen arme vrouwen meer risico op moedersterfte. Moedersterfte zorgt voor meer armoede. Vele families zijn immers voor hun overleven afhankelijk van het werk van vrouwen: zij zorgen voor de kinderen, zij zorgen voor brood op de tafel. Als de moeder niet meer aanwezig is, lijdt heel de familie daaronder.

Het recht van vrouwen om hun seksuele en reproductieve leven te controleren, moet worden erkend en beschermd. Vrouwen hebben het recht om zelf te bepalen met wie, wanneer en hoe ze intieme relaties aangaan. Ze hebben het recht op informatie over en toegang tot contraceptie. Ze hebben het recht op bescherming. Hun stem moet worden gehoord.

Verenigde Staten

Hoewel de VS grote sommen uitgeeft aan gezondheidszorg hebben vrouwen er een hoger risico om te sterven aan complicaties bij de zwangerschap dan vrouwen in 40 andere landen. Afro-Amerikaanse vrouwen hebben bovendien bijna vier keer meer kans om te sterven aan zwangerschapscomplicaties dan blanke vrouwen.

Amnesty International stelde vast dat te veel Amerikaanse vrouwen uit arme families geen private ziekteverzekering hebben. Sommigen kunnen beroep doen op het door de overheid gefinancierde programma Medicaid, maar bureaucratische rompslomp zorgt er voor dat veel vrouwen te laat prenatale zorg krijgen. Een ander belangrijk obstakel is de afwezigheid van gespecialiseerde medische diensten, vaak in landelijke gebieden. Slechts in 20% van deze gebieden zijn er federaal gekwalificeerde gezondheidscentra, waar lagere inkomensgezinnen terecht kunnen.

In de VS bestaan er geen federale verplichtingen om moedersterfte te rapporteren. Door dit gebrek aan data is het zeer moeilijk om het probleem in kaart te brengen. Amnesty pleit voor een federaal ‘Office of Maternal Health’ dat instaat voor de dataverzameling, maar ook het recht op non-discriminatie beschermt.

Lees het rapport USA: Deadly Delivery

Burkina Faso

Volgens cijfers van de Burkinese overheid sterven elk jaar meer dan 2.000 vrouwen aan complicaties tijdens de zwangerschap en de bevalling. Dat komt omdat vrouwen onvoldoende toegang hebben tot de gezondheidszorg. Discriminatie, financiële hindernissen, armoede en corruptie onder het gezondheidspersoneel werken die beperkte toegang sterk in de hand.

Ondanks de juridische gelijkheid tussen man en vrouw in het land worden de meeste Burkinese vrouwen onderdrukt. Ze hebben weinig of niets te zeggen over het aangewezen tijdstip om een dokter te raadplegen of over het moment waarop ze zich klaar voelen voor een nieuwe zwangerschap. Ook genitale verminking en gedwongen huwelijken blijven een dagelijkse realiteit voor de meisjes van Burkina Faso. "Zolang vrouwen geen controle hebben over hun eigen lichaam, zullen er elk jaar duizenden vrouwen blijven sterven", aldus Amnesty.

Lees het rapport Giving Life, Risking Death

Peru

Criselda, 22 jaar oud, ging voor haar prenatale controles naar de lokale gezondheidskliniek in San Juan de Ccarhuacc, in Huancavelica, één van de armste regio’s in Peru. Toen ze zeven maanden zwanger was, in de zomer van 2008, viel ze tijdens het verzorgen van de dieren. Ze voelde zich niet lekker en besloot naar de gezondheidskliniek te gaan voor controle. De dokter zei tegen haar dat er niks aan de hand was maar twee dagen laten kreeg ze een miskraam.

Criselda spreekt alleen Quechua, een inheemse taal die alleen wordt gesproken door 5 miljoen inwoners van Peru. De meerderheid van de doktoren in Peru spreekt alleen Spaans omdat ze zelden uit dorpen komen waar inheemse talen worden gesproken. Criselda en haar man geloven dat de dokter haar symptomen verkeerd heeft ingeschat door deze taalbarrière. De Peruaanse regering heeft wel stappen ondernomen tegen moedersterfte maar tot op heden nog onvoldoende.

Lees het rapport Fatal flaws - barriers to maternal health in Peru

Sierra Leone

In Sierra Leone loopt één op acht vrouwen het risico te sterven tijdens de zwangerschap of bevalling. Dit is één van de hoogste moedersterftecijfers ter wereld.

Duizenden vrouwen bloeden, thuis of op de weg naar het ziekenhuis, dood na de bevalling . Minder dan de helft van de bevallingen gebeurt in aanwezigheid van een verloskundige. Minder dan één op vijf bevallingen vindt plaats in een gezondheidscentrum. In Sierra Leone is gezondheidszorg voor vrouwen geen prioriteit voor hun familie, gemeenschap en regering. Amnesty International ziet deze situatie als een mensenrechtencrisis.  Duizenden vrouwen zien hun recht op  leven en gezondheid systematisch geschonden, ondanks de belofte van de regering om gratis gezondheidszorg te voorzien voor alle zwangere vrouwen.

Enkel financiële steun is niet voldoende op deze situatie aan te pakken.  Het systeem van gezondheidszorg moet grondig aangepakt worden en de regering moet ter verantwoording worden geroepen.

Lees het rapport Out of Reach: The Cost of Maternal Health in Sierra Leone