Vaak gestelde vragen over wapenhandel

Amnesty spreekt over 'MSP-transfers'. Wat houdt dit in?

Met de term "MSP-transfers" bedoelt Amnesty International alle overdrachten (verkoop, verhuur, giften,...) van materiaal, personeel, knowhow en technologie voor politie, veiligheidsdiensten en/of leger (in het Engels: Military, Security and Police transfers) van het ene land naar het andere, hierbij inbegrepen de logistieke of financiële ondersteuning voor deze overdrachten.

Tegen welke MSP-transfers voert Amnesty actie?

Amnesty International is in principe gekant tegen MSP-transfers die gebruikt worden voor mensenrechtenschendingen. Amnesty kan actie voeren tegen alle MSP-transfers aan regeringen of niet-gouvernementele eenheden waarvan redelijkerwijze kan verondersteld worden dat ze bijdragen tot mensenrechtenschendingen binnen de opdracht van AI. In dat geval kan Amnesty oproepen om zulke transfers te laten stopzetten.

In welke gevallen kan van MSP-transfers "redelijkerwijze verondersteld worden" dat ze "zullen bijdragen tot mensenrechten-schendingen binnen de Amnesty opdracht"?

Amnesty International gaat ervan uit dat dit het geval is:

1. als de transfer van het type of de klasse van het wapen of ander materiaal in de praktijk  aantoonbaar heeft geleid tot de schending van mensenrechten in het aankopende land.

2. als het gaat om MSP-transfers die specifieke militaire, paramilitaire of veiligheidseenheden ondersteunen, die in een grote mate verantwoordelijk zijn voor schendingen van mensenrechten. Amnesty verzoekt meestal de ontbinding van deze groepen (zoals zgn. doodseskaders).

Wat als Amnesty geen zekerheid heeft betreffende een bepaalde transfer?

In dat geval vraagt Amnesty verduidelijking: enerzijds aan de regering die de levering uitvoert of toelaat, anderzijds aan het leverende bedrijf. De verduidelijking betreft dan het einddoel van de wapens of de onderdelen. Dergelijke vragen leggen de vinger op het risico dat de transfer kan leiden tot mensenrechtenschendingen, maar roepen niet op tot stopzetting van de transfer.

Wat verwacht Amnesty van de wetgeving?

Amnesty verwacht dat de wetgeving MSP-transfers verbiedt, tenzij redelijkerwijze kan aangetoond worden dat dergelijke transfers niet zullen leiden tot schendingen van mensenrechten. De wetten moeten tot doel hebben dat de instantie die het wapenmateriaal levert, ook de verantwoordelijkheid opneemt voor het daadwerkelijk gebruik ervan. Amnesty verwacht van de wetgeving dat ze eenduidig geformuleerd is, zodat dubbelzinnigheden en interpretatiemogelijkheden vermeden worden. De wet moet voorzien:

• dat de wetgever over alle mogelijkheden beschikt om de naleving van de wet te controleren,
• dat alle MSP transfers vooraf publiek bekend gemaakt worden, 
• dat rapporten opgesteld worden over de mensenrechtensituatie in de ontvangende landen

• dat niet-gouvernementele organisaties degelijk geïnformeerd kunnen worden.

Welke regelingen wil Amnesty op het internationaal vlak tot stand zien komen?

Amnesty wil dat alle landen meewerken aan het (vrijwillige) VN Register voor Conventionele Wapens, door de gevraagde informatie op een gedetailleerde manier te bezorgen. Amnesty vraagt regeringen om andere landen hiertoe aan te moedigen. Dit register moet uitgebreid worden tot kleine wapens, aangezien deze bij vele schendingen van mensenrechten gebruikt worden. Amnesty ondersteunt ook het initiatief van een aantal Nobelprijswinnaars voor de Vrede om gezamenlijk een Internationale Gedragscode voor de Wapenhandel te promoten. De Arias Foundation in Costa Rica werkt nog steeds verder aan deze zgn. 'Framework Convention'.

Is Amnesty dan een vredesbeweging?

Amnesty International is geen vredesbeweging, in die zin dat Amnesty niet in alle gevallen principieel gekant is tegen het gebruik van geweld of tegen gewapende conflicten. Amnesty neemt geen algemeen standpunt in over het gebruik van geweld, maar verzet zich tegen die vormen van geweld die schendingen zijn van mensenrechten of van het humanitair recht binnen de Amnesty-opdracht.

Welke acties onderneemt Amnesty International betreffende MSP-transfers?

Zoals uit het bovenstaande blijkt, voert Amnesty International 3 soorten acties in verband met MSP-transfers:

• In sommige gevallen zal Amnesty International duidelijk opkomen tegen bepaalde transfers.
• In andere gevallen zal Amnesty vragen stellen betreffende bepaalde transfers.
• Amnesty voert ook actie voor degelijke waarborgen in wetgeving en regelgeving (Belgisch, Europees, internationaal) voor de bescherming van de mensenrechten.

Deze acties kunnen vanuit Amnesty als organisatie gevoerd worden, maar ook vanuit samenwerkingsverbanden met andere organisaties waar Amnesty Vlaanderen deel van uitmaakt.